Ενότητες

Αρχική σελίδα

Ο Σύλλογός μας

Ανακοινώσεις

Εκδηλώσεις - Δραστηριότητες

Συνεργασίες

Ιστορία - Λαογραφία - Παράδοση

Φωτογραφικό αρχείο

Βιβλία - Περιοδικά - Εκδόσεις

Κοινωνικά

Συνδέσεις

Προτάσεις

Στοιχεία επικοινωνίας

Webdesign

Καλωσορίσατε στις σελίδες των ……Απανταχού
ΛΙΒΑΔΕΙΤΩΝ

ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ - ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

<<Επιστροφή

ΛΙΒΑΔΕΙΑ 12-14 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2004

ΣΥΝΕΔΡΙΟ: ‘ΛΑΜΠΡΟΣ ΚΑΤΣΩΝΗΣ, 200 ΧΡΟΝΙΑ ΜΝΗΜΗΣ’

ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΩΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ

(Όπως τα κατέγραψε στις σημειώσεις του ο Πάνος Στάμου)

 Αν και κινδυνεύουμε να κατηγορηθούμε για αντιδεοντολογική συμπεριφορά ως προς το ανακοινώσιμο ή μη, πριν από την έκδοση των Πρακτικών, εμείς θα προχωρήσουμε στην παρουσίαση των κυριότερων σημείων των ανακοινώσεων, ώστε όσοι δεν μπόρεσαν να παρακολουθήσουν το Συνέδριο να μάθουν τα βασικά νέα (που ήσαν πάρα πολλά) στοιχεία.

Θα παρακολουθήσουμε τις νέες λοιπόν πληροφορίες, όπως παρουσιάσθηκαν στη σειρά βάσει του Προγράμματος.

Θεωρούμε όμως απαραίτητο να κάνουμε μια βασική επισήμανση:

Είναι η πρώτη φορά που γίνεται στην Ελλάδα, στη Λιβαδειά, (και απ’ ότι γνωρίζουμε και Διεθνώς), συστηματική, συγκροτημένη και υψηλού επιστημονικού κύρους ανακοίνωση ιστορικών πληροφοριών για το ΛΑΜΠΡΟ ΚΑΤΣΩΝΗ από ειδικούς Ρώσους επιστήμονες, που προέρχονται από τα Ρωσικά Αρχεία.

Μέχρι τώρα από τον Κ.Ν. Σάθα, 1869, και τον Π. Μαγιάκο,1932, μέχρι και τους Ηλ. Γεωργίου- Ο ΘΑΛΑΣΣΟΜΑΧΟΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΚΑΤΣΩΝΗΣ, 1971, (όπου ως Ρωσικό αρχείο έλαβε υπόψη μόνο το Πρακτικό της Επιτροπής Ναυάρχων της Ι.Ε.Ε.Ε)., τον Κ. Μέρτζιο ‘ΝΕΩΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΛΑΜΠΡΟΥ ΚΑΤΣΩΝΗ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΥ’, 1959,  τους  Εμμ. Πρωτοψάλτη, 1958-1961, και Σπ. Θεοτόκη –‘Η εν Βενετία κατασκοπεία κατά του Λ. Κατσώνη’,1924, όλοι οι ιστοριογράφοι του Κατσώνη έλαβαν στοιχεία μόνον από Δυτικές πηγές-Αρχεία.

Σημειώνουμε επίσης, ότι μέχρι στιγμής, έχουμε στη διάθεση μας τις ανακοινώσεις μόνον των αλλοδαπών συνέδρων. Στοιχεία των ελληνικών ανακοινώσεων δανειζόμαστε από τις προσωπικές μας σημειώσεις κατά τη διάρκεια του Συνεδρίου. 

Α. Παρασκευή 12 Νοεμβρίου 2004.

  1. Ανακοίνωση Καθηγητού κ. Γρηγόρυ Άρς, Μέλους της

Ακαδημίας Επιστημών της Μόσχας. Θέμα «Άγνωστες πηγές για τον Λάμπρο Κατσώνη , την εκστρατεία του και τους οπαδούς του». 

Ο κ. Άρς παρουσίασε στοιχεία και αναλύσεις του βασιζόμενος κυρίως στα στοιχεία των Αρχείων του Υπουργείου Εξωτερικών της Ρωσίας.

   Αξίζει να αναφερθεί η επιχειρηματολογία για τη χρηματοδότηση της αγοράς της ‘Αθηνάς της Άρκτου’ μέσω εταιρείας Ρωσικής στην οποία πρόεδρος ήταν ο ‘προστάτης του’ Ναύαρχος Μορντβίνοβ, έναντι των μέχρι τώρα πληροφοριών για ενίσχυση από ομογενείς (άποψη Κατσώνη) ή από εμπόρους που επένδυσαν σε μελλοντικές πειρατικές λείες (Hering, Σελέκου).

   Βασικές πληροφορίες μας δίνει επίσης ο Καθηγητής Άρς για την αιτιολόγηση της αποστολής του Κατσώνη στη Μεσόγειο για να εκπληρώσει το πρώτο μέρος του Ελληνικού Σχεδίου της Αικατερίνης ΙΙ. Όπως ανέφερε ο Αρχιστρατήγος Ποτέμκιν στην Αυτοκράτειρα (13 Απριλίου 1789) «…Ψάχνω να βρώ όλα τα μέσα για να προκαλέσω πιο μεγάλη ζημιά στον εχθρό …και γι αυτό το σκοπό έστειλα στην αρχή του 788 (επτακόσια ογδόντα οκτώ) ένα από τους ανδρείους Έλληνες τον Ταγματάρχη Λάμπρο Κατσώνη στο Αρχιπέλαγος. Ο προορισμός του είναι να ετοιμάσει τους συμπατριώτες του για τον κατάπλου του στόλου της Αυτοκρατορικής σας Μεγαλειότητος…»

Επίσης σχετική με το πιο πάνω σημαντική πληροφορία είναι η αναφορά του Διαγγέλματος της Αικατερίνης ΙΙ για τον ξεσηκωμό των Ελλήνων, στα Ελληνικά, μέρος του οποίου περιέχεται στην ανακοίνωση του κ. Άρς.

Σημαντική η αναφορά του Ρώσου Γραμματικού του Λάμπρου Ιβάν Μπαγίλεβιτς προς τον Ναύαρχο Γκίμπς για τους Εθνικούς σκοπούς των Αγώνων του Κατσώνη (για πρώτη φορά αναφέρονται εκτός ΦΑΝΕΡΩΣΗΣ).

Άλλη σπουδαία πληροφορία  η αναφορά του Κατσώνη προς Αικατερίνη ΙΙ για την ναυμαχία του Κάβο Ντόρο, επομένως περιγραφή του γεγονότος από τον ίδιο τον Θαλασσομάχο (αρχείο Υπ. Εξωτερικών Ρωσίας), από την οποία έλαβε το βαθμό του Συνταγματάρχου και το Τίτλο του Ιππότη. 

  1. Ανακοίνωση Δόκτορος κ. Δικαίου Βαγιακάκου, πρ.

Γενικού Διευθυντού Συντάξεως Λεξικού της Ακαδημίας Αθηνών. 

Θέμα «Ο Λάμπρος Κατσώνης και οι αγώνες του».

  Παρουσίασε τους Αγώνες του Κατσώνη κυρίως σε σχέση με τη συμβολή των Μανιατών, και τη βοήθεια που είχε από αυτούς σε αντίθεση με τα κατά καιρούς υποστηριζόμενα.

  Επίσης πολύ σημαντική η τοποθέτηση του Κατσώνη πλάι στο Ρήγα. Για τον τελευταίο μας είπε ο κ. Βαγιακάκος το Έθνος έστησε προ του Πανεπιστημίου καλλιμάρμαρο ανδριάντα, στον Λάμπρο όμως η Πολιτεία οφείλει ακόμα το χρέος της. Μας ανέφερε δε τι είπε ο Γάλλος Πρόξενος στη Σμύρνη, Jassand, το 1809: «Αν ποτέ οι Έλληνες περιληφθούν μεταξύ των ανεξαρτήτων εθνών ούτοι οφείλουν να εγείρουν αγάλματα του Λάμπρου, ο οποίος υπήρξεν ο παλινορθωτής της ελευθερίας των».

 3.  Ανακοίνωση Δόκτορος κ. Γιώργου Λεοντσίνη, Καθηγητή Ν. Ελλ. Ιστορίας και Διδακτικής της ιστορίας στο Παν. Αθηνών.

Θέμα «Πολιτική διάσταση της αυτονόμησης του Λ. Κατσώνη και των στρατιωτικών του επιχειρήσεων στο Αιγαίο (1792).

    Ο κ. Καθηγητής υποστήριξε ότι σύμφωνα με το πλέγμα των πολιτικο - στρατιωτικών σχέσεων της εποχής ο Λ. Κατσώνης ήταν ‘Ληστής και Πειρατής’, ειδικότερα μετά το 1792. Το επιχείρημα του στηρίχθηκε σε μια  ανάλυση της καθαρά πολιτικής διάστασης της δράσεως του Κατσώνη.

  Όπως ήταν επόμενο η ομιλία προκάλεσε αντιδράσεις, όχι βέβαια συναισθηματικές, αλλά ιστορικής φύσεως. Σε αντίλογο (Π. Στάμου), αφού αναλύθηκαν οι όροι «Πειρατής» και «Κουρσάρος - Καταδρομέας», υποστηρίχθηκε ότι ‘…ένας αξιωματικός του Ρωσικού στρατού που πολεμά επί 5 χρόνια για την Ελευθερία του Γένους, αναγνωριζόμενος και τιμώμενος, και μετά τους Αγώνες του, από τους Αυτοκράτορες (Αικατερίνη ΙΙ, Παύλος Ι, Αλέξανδρος Ι) της Ρωσίας δεν μπορεί με κανένα επιχείρημα σήμερα να αποκαλείται Πειρατής και Ληστής…’. 

Β Σάββατο 13 Νοεμβρίου 2004.

    1.  Ανακοίνωση Δόκτορος κ. Ευγένιου Κορτσάγκιν, Πλοίαρχου Ρ. Ν. ε.α. Διευθυντού Κεντρικού Ιστορικού  Πολεμικού Ναυτικού Αγ. Πετρούπολης. Θέμα «Τα εναπομείναντα στο κεντρικό Ιστορικό Ναυτικό Μουσείο κειμήλια του Λ. Κατσώνη από τη συμμετοχή του στο Ρωσο Τουρκικό πόλεμο (1787 – 1791).

   Ο κ. Κορτσάγκιν παρουσίασε σειρά εκθεμάτων (σε διαφάνειες) του Μουσείου με επισημάνσεις σε πλοία, όπλα και άλλο υλικό που χρησιμοποιούσαν κατά το Ρωσο -Τουρκικό πόλεμο οι Ρώσοι αξιωματικοί και ο Κατσώνης.

      2.  Ανακοίνωση Δόκτορος Σεργκέι Κλιμόφσκι, Επιστημονικού Γραμματέα του Κεντρικού Ιστορικού Μουσείου της Αγ. Πετρούπολης.

Θέμα «Προβλήματα πολεμικού συντονισμού στο στολίσκο του Λ. Κατσώνη στα ύδατα του Αιγαίου». 

  Παρουσιάσθηκαν τα προβλήματα και οι Επιχειρήσεις του Λάμπρου στο Αρχιπέλαγος, με μια επαγγελματική-στρατιωτική προσέγγιση και ανάλυση. Αυτό σε συνδυασμό με την ανάπτυξη και δραστηριότητες των δύο άλλων Ελαφρών Στολίσκων που δρούσαν την ίδια περίοδο στο Αρχιπέλαγος: α) Του Στολίσκου που οργάνωσε ο Στρατηγός Σ.Σ. Γκίμπς στη Σικελία με Ρώσους κυρίως αξιωματικούς (Κρατικός) και β) Του Στολίσκου του μεγάλου Μαλτέζου πειρατή, που προσελήφθη με το βαθμό του υποπλοιάρχου, Γουλιέλμου Λορέτζο (μη κρατικός ή Καταδρομικός όπως του Κατσώνη).

   Η ανάλυση των σχέσεων, δράσεων και προβλημάτων συντονισμού των 3 Στολίσκων στηριζόμενη σε έγγραφα του Μουσείου Πολεμικού Ναυτικού Αγίας Πετρούπολης, παρουσιάζεται για πρώτη φορά. Είναι αξιοσημείωτο ότι η ανάλυση αυτή γίνεται από Ρώσο ειδικό επιστήμονα και συμπληρώνει τις σχετικές πληροφορίες που μέχρι σήμερα προέρχονταν μόνον από Δυτικές πηγές και προσεγγίσεις. Ταυτοχρόνως προβάλλεται το ανεξάρτητο, αυταρχικό και ανυπότακτο πνεύμα του Λάμπρου Κατσώνη, που αρνείται να συνενωθεί κάτω από διαταγές άλλου, ενώ αφήνεται να εννοηθεί ότι ο μεγάλος ναυμάχος δρούσε με μυστικές Διαταγές απ’ ευθείας της Αυτοκράτειρας Αικατερίνης ΙΙ.

    3.  Ανακοίνωση Δόκτορος Βλάντιμιρ Σόμπολεφ, Διευθυντού Αρχείου Πολεμικού Ναυτικού Αγ. Πετρούπολης. Θέμα «Τα περιεχόμενα στο Αρχείο του Πολεμικού Ναυτικού ιστορικά τεκμήρια περί της δράσεως του Λάμπρου Κατσώνη».

   Σχεδόν όλες οι πληροφορίες του κ. Σόμπολεφ παρουσιάζονται για πρώτη φορά, όπως και οι πηγές – τα έγγραφα στα οποία στηρίχθηκε, τα περισσότερα ανακαλύφθηκαν από τον ίδιο κατά τις έρευνες του στο Ρωσικό Κρατικό Αρχείο Πολεμικού Ναυτικού!

  Παρουσίασε έγγραφο με το οποίο αποδεικνύεται η στρατιωτική δράση του Κατσώνη το1797 άγνωστη μέχρι σήμερα, δηλαδή πολύ μετά την επιστροφή και αποκατάσταση του στη Ρωσία. Διορίζεται στον ‘Κωπήλατο’ Στολίσκο της Μαύρης Θάλασσας, στη Οδησσό.

  Στο έγγραφο Διάταγμα-Οδηγία που διαβιβάσθηκε στον Κατσώνη από τον Ταξίαρχο Πρίγκιπα Π. Μασιζέρσκι (Ιανουάριος 1789) για την κάθοδο στο Αρχιπέλαγος και τις εντολές που του δίνονταν για να ηγηθεί του ‘Ελαφρού Ρωσικού Στολίσκου’ βλέπουμε τις αυστηρά στρατιωτικές οδηγίες και ‘Κανόνες Εμπλοκής’ με εχθρικά, ουδέτερα και φίλια πλοία. Αυτό το έγγραφο είναι το βασικό τεκμήριο της ανάληψης  ηγετικής θέσεως του ’Έλληνα’ πατριώτη στο Ρωσικό Πολεμικό Ναυτικό και η απόδειξη ανάθεσης Καταδρομικών αποστολών με βάση αυστηρά στρατιωτικά κριτήρια, σε αντιδιαστολή της πειρατικής δράσεως άλλων πατριωτών την ίδια περίοδο.

  Μας γνωστοποιείται η έγγραφη αναφορά του Λάμπρου της 31ης Οκτωβρίου 1788, από την οποία έχουμε τη λεπτομερή περιγραφή του ιδίου για το πώς ‘έχτισε’ την πρώτη του Ναυτική Δύναμη στο Αρχιπέλαγος (‘…με το πολεμικό του χέρι….’), επίσης για πρώτη φορά.

  Σημαντικό επίσης στοιχείο στο ίδιο έγγραφο είναι η εξιστόριση από τον ίδιο της καταλήψεως (23 Ιουνίου και όχι Αυγούστου που υποστηριζόταν μέχρι σήμερα) του κάστρου του Καστελλόριζου και την’…παράδοση των κλειδιών από τον Έλληνα Αρχιερέα…’, με τις πρόνοιες για τη ζωή και περιουσίες των εκδιωχθέντων Τούρκων.

  Πολύ ενδιαφέρον έγγραφο επίσης που ανεκάλυψε και παρουσίασε για πρώτη φορά ο κ. Σόμπολεφ, ήταν η αναφορά του Στρατηγού Β. Τομαρά (σημ. ΠΣ, του μέχρι σήμερα γνωστού, μετέπειτα εχθρού του Κατσώνη Ταμάρα, όπως τον ονομάζει στη «Φανέρωση» του). Στις 12 Αυγούστου 1791, δηλαδή πριν αρχίσουν τις αλληλοκατηγορίες (σημ.ΠΣ, ο Ταμάρα κατηγορήθηκε ότι ‘έφαγε’ τα χρήματα που έστελνε το ταμείο της Αυτοκράτειρας για τα έξοδα του Στολίσκου του Κατσώνη), ο Στρατηγός αναφέρει στον Πρίγκιπα Ποτέμκιν- τον Ταυρικόν, ’…ότι τα πλοία του Κατσώνη που επέστρεψαν από το Αρχιπέλαγος, ήταν τα  καλλίτερα σε κατάσταση, εκπαίδευση και εξοπλισμό…και ότι θα ήταν ακόμα καλλίτερα εξοπλισμένος και έτοιμος το Σεπτέμβριο αν δεν εμποδιζόταν από έλλειψη χρημάτων….’. Ουσιαστικά αυτό αποτελεί ομολογία του Ταμάρα, δικαιώνοντας τον Κατσώνη, από τις κατηγορίες που του απεύθυνε αργότερα.

 Η αναφορά αυτή του Ταμάρα έχει μεγάλη σημασία για τη Λιβαδειά ειδικά και την επιστημονική κοινότητα γενικότερα. Επισυνάπτονται κατάλογοι με τα στοιχεία ονομάτων, βαθμών, μισθολογικών δεδομένων  και τόπου καταγωγής των πληρωμάτων του Στολίσκου του Κατσώνη. Εδώ φαίνονται λοιπόν εκτός από το Λάμπρο, επικεφαλής ο Στάθης Κατσώνης 25 χρόνων από τη Λιβαδειά! Επίσης αναφέρονται και άλλα ονόματα αγωνιστών από τη Λιβαδειά (είναι σε εξέλιξη η μετάφραση από τα Ρωσικά κείμενα για να γνωστοποιήσουμε τα ονόματα αυτά). Ασφαλώς ανοίγουν ένα κεφάλαιο ερεύνης με μεγάλο τοπικό ενδιαφέρον.

 Τέλος παρουσιάσθηκαν για πρώτη φορά νέα έγγραφα του Λ. Κατσώνη με τα οποία φαίνεται να εξοφλεί χρέη προς διαφόρους (1791 – 1798).

 4.  Ανακοίνωση 1η Δόκτορος Γιούρι Πρυάχιν, Πλοιάρχου Ρ.Ν. (Υποβρυχίων)  ε.α., Καθηγητού της Ναυτικής Ακαδημίας Αγίας Πετρούπολης. Θέμα «Ο Κουρσάρικος Ρωσικός Στολίσκος του Λ. Κατσώνη στη Μεσόγειο Θάλασσα»

    Ο Καθηγητής Πρυάχιν ασχολείται σε λεπτομέρειες με τον Στολίσκο του Λάμπρου. Προβάλει τις οργανωτικές ικανότητες και την ηγετική φυσιογνωμία του «Συνταγματάρχη και Ιππότη της Ρωσίας Λάμπρου Κατσώνη και του Στολίσκου του, την τύχη του, τη σύνθεση του, τη μαχητική ικανότητα του, και την τακτική των ενεργειών, που εξασφάλισαν τη Ναυτική κυριαρχία στο Αρχιπέλαγος και την επίτευξη των στόχων που τέθηκαν από τη Ρωσική Ναυτική Διοίκηση στην περιοχή…». Την ασυνήθιστης, όπως λέει, μαχητικής ένωσης πλοίων, των οποίων εξασφάλισε την μαχητική ικανότητα των πληρωμάτων, και που επίσημα δεν εντασσόταν στο Ρωσικό Αυτοκρατορικό Στόλο, αλλά επετύγχανε τον αντικειμενικό στόχο που της ανατέθηκε μέσα από πλήθος πολεμικών εκστρατειών, με ηγέτη όμως αξιωματικό του Ρωσικού στρατού.

  Προσπαθεί λοιπόν ο συγγραφέας να στρέψει την προσοχή των ερευνητών της επιστημονικής κοινότητας ‘…στη σημαντική, αλλά λίγο μελετημένη και πραγματικά μη φωτισμένη πλευρά της οργανωτικής και διοικητικής δραστηριότητας του Λ. Κατσώνη τα έτη 1788 με 1791…’.

  Μαθαίνουμε επίσης ότι κατά την προετοιμασία του Ελαφρού Καταδρομικού Στολίσκου στη Τεργέστη επισκέπτεται το πλοίο του ‘Μινέρβα του Βορρά’ (Σημ ΠΣ, την Αθηνά της Άρκτου) ο Αυτοκράτορας της Αυστρίας Ιωσήφ ΙΙ και διαπίστωσε ότι ήταν καλλίτερα προετοιμασμένο από τα δικά του 10 πλοία που ναυλοχούσαν στο ίδιο λιμάνι.

  Μας δίνει ο Καθηγητής Πρυάχιν για πρώτη φορά, τη σύνθεση των πλοίων, τον αριθμό πληρωμάτων, τη δύναμη πυρός ( αριθμό πυροβόλων) στο ξεκίνημα και τέλος της πρώτης εκστρατείας 1788 - 1789, όταν γύρισε για επισκευές κ.λ.π. στη Τεργέστη με 9 πλοία.

  Αναφέρεται επίσης στη Ναυμαχία της Άνδρου από την οποία ο Λάμπρος αμείβεται με το βαθμό του Συνταγματάρχη και το παράσημο του Αγίου Γεωργίου 4ης Τάξεως, που τον κάνει Ιππότη. Στη συνέχεια μας δίνει πλήρη περιγραφή για το πώς τελείωσε ο Στολίσκος (μετά τη ναυμαχία του Πόρτο Κάγιο) και την άφιξη των 3 πλοίων στη Σεβαστούπολη, όπου εντάχθηκαν στο Στόλο της Μαύρης Θάλασσας.

 Τέλος περιγράφει ο συγγραφέας τους βασικούς Επιτελείς του Κατσώνη, Έλληνες αξιωματικούς και τη συμμετοχή τους στις πολεμικές Επιχειρήσεις του Στολίσκου του Κατσώνη. 

5. Ανακοίνωση Δόκτορος Γιάννη Νικολόπουλου, Διευθυντού Ελληνικού Ιδρύματος Ερευνών, της Ακαδημίας της Μόσχας. 

Δυστυχώς ο Καθηγητής Νικολόπουλος δεν μπόρεσε να ταξιδέψει από τη Μόσχα, λόγω προβλήματος υγείας. Από τους στυλοβάτες του Συνεδρίου και ο βασικός συνδετικός κρίκος με τους επιφανείς ξένους επιστήμονες συνέδρους, στο μήνυμα του καταλήγει:

«…Η κατάσταση της υγείας μου δεν μου επιτρέπει μακροέπειες, αλλά μερικά βασικά συμπεράσματα πρέπει να περαστούν από το Συνέδριο αυτό στο  ευρύτερο Ελληνικό αλλά και ξένο κοινό.

   Το πρώτο είναι της αρχειακής έρευνας. Υπάρχει ήδη αρκετό αρχειακό υλικό για να περάσουμε από τη δειγματοληπτική σε συστηματική διερεύνηση των πλούσιων Ρωσικών αρχείων. Τα αρχεία που έχουν τώρα την προτεραιότητα δεν είναι πια των πολεμικών υπουργείων. Είναι αρχεία οικονομικά, δικαστικά, φορολογικά και κυρίως συμβολαιογραφικά.

Η Λιβαδειά, μαζί με τη Μάνη, είναι οι λεβεντομάνες που γέννησαν τους γενάρχες της μετά Ταταρικής Κριμαίας, το Λάμπρο Κατσώνη και το Στέφανο Μαυρομιχάλη. Ποιος θα μπορούσε να ενδιαφερθεί περισσότερο για τις τύχες των απογόνων τους…από τους συμπατριώτες τους?

 Το δεύτερο σοβαρό θέμα που πρέπει να αντιμετωπισθεί σήμερα είναι η πρόνοια για τη δημιουργία επιστημονικών στελεχών που θα χρειασθούν για τις δουλειές αυτές. Υποτροφίες, δημιουργία τοπικών οικονομικών φορέων για την υποστήριξη ερευνητικών προγραμμάτων, κ.λ.π. Σ’ αυτόν τον τομέα πρέπει να παίξει καίριο συντονιστικό και διαφωτιστικό ρόλο ο Σύλλογος που φέρει το δοξασμένο όνομα του Λάμπρου Κατσώνη. Από μας θα έχει πάντα την αμέριστη συμπαράσταση και υποστήριξη σε πρακτικά θέματα….». 

6. Ανακοίνωση της Δόκτορος Γ.Γ. Ντρομπισέφσκαγια, Εκπροσώπου Τύπου του Στόλου στην Αγία Πετρούπολη, ιστορικός. Θέμα «Οι απόγονοι του Λάμπρου Κατσώνη στην ιστορία της Ρωσίας».

 Πολλές και σημαντικές οι πληροφορίες που προσκόμισε η κα σύνεδρος, κυρίως από την Γενεαλογική Εταιρεία της Ρωσίας.

Μας ανέφερε την ομορφιά της συζύγου του Κατσώνη, Αγγελίνας – Μαρίας Σοφιανού- που δημιουργούσε προβλήματα ζήλιας. Το γεγονός οδήγησε τον Λάμπρο να απευθύνει σε επιστολή του (1804) στον Αυτοκράτορα Αλέξανδρο Ι…παράπονα ‘…για ακολασία της συζύγου και οικειοποίηση του κτήματος….’! Αυτό παρ’ όλη τη γέννηση την ίδια χρονιά του γιου τους Αλέξανδρου.

Ακούσαμε ότι ο Κατσώνης είχε τρεις γιους . Ο πρώτος σκοτώθηκε στην Τζιά λίγο μετά τη γέννηση του, όταν εισέβαλαν οι Τούρκοι και κατέστρεψαν το σπίτι του, μετά την αναχώρηση του από τη Ναυτική Βάση που εκεί είχε κατασκευάσει. Συνέλαβαν τη γυναίκα του την φυλάκισαν και την έστειλαν στα κάτεργα για πάνω από ένα χρόνο (περίπου 18 μήνες). Ο δεύτερος ο Λυκούργος γεννήθηκε επίσης σε κάποιο νησί (1790) και ο τρίτος στην Κριμαία. Δεν μας ανέφερε τίποτα για κόρη (Γαρουφαλιά κατά Τ. Λάππα) και σε σχετική ερώτηση είπε ότι δεν γνώριζε ύπαρξη της από κάποιο αρχείο.

Από τους δυο γιους του ο Λάμπρος Κατσώνης απέκτησε 8 εγγονούς και 6 εγγονές. Πληροφορηθήκαμε δε ότι στο τέλος 1798 με αρχές 1799 εγκαταστάθηκε στην Κριμαία, στο κτήμα που του χάρισε η Αυτοκράτειρα Αικατερίνη ΙΙ. ΄΄Ετσι μάθαμε με ποιο τρόπο απέκτησε αυτό το κτήμα, που αργότερα ονόμασε Λιβαδειά (Livadia)! Εκεί ασχολήθηκε με τη γεωργία (κυρίως αμπελοκαλλιέργειες), έγινε παραγωγός βότκας από σταφύλι (Σημ. ΠΣ, μάλλον πρόκειται για κονιάκ, αφού είναι από σταφύλι) και αναπτύσσει σχέσεις με το θαλάσσιο εμπόριο.

Ακούσαμε επίσης ότι ‘…σκοτώθηκε κοντά στην πόλη Κέρτς το 1805, κατά τον οικογενειακό θρύλο, δηλητηριασμένος από τους εχθρούς του…’.

Μάθαμε λεπτομέρειες για τη καταπληκτική στρατιωτική και υψηλόβαθμη υπαλληλική σταδιοδρομία του γιου του Λυκούργου Κατσώνη (1790 – 1863). ‘…Έγινε Συνταγματάρχης, του απονεμήθηκαν πολλά Ρωσικά και ξένα παράσημα και μετάλλια, και έμεινε στην ιστορία της Ρωσίας ως ένας εξαιρετικά γενναίος, άριστα καταρτισμένος  και ικανός Μάχιμος αξιωματικός, ως πολύ δραστήριος και υπεύθυνος υπάλληλος…». Παράλληλα έκανε ότι και ο πατέρας του σχετικά με τη γεωργία και εμπόριο. Έγινε Διοικητής του ιστορικού Τάγματος Πεζικού της Μπαλακλάβα (1831), που του ανετέθη από τον Αυτοκράτορα να διοικεί για 12 χρόνια. Διακρίθηκε σε πάρα πολλά μέτωπα υπερασπιζόμενος τη Ρωσία, τραυματίσθηκε σε μάχη (1845), και το 1846 προήχθη σε Συνταγματάρχη ‘… για παραδειγματική ανδρεία και γενναιότητα…’.

Το 1862 αμείβεται με 2 χρόνων αποδοχές και πεθαίνει το 1863 σε ηλικία 73 χρόνων.

Ο μικρότερος γιος του Λάμπρου Αλέξανδρος (1804 – 1865) συνδέεται πιο στενά με την Κριμαία. Σπούδασε στην Οδησσό και το 1819 μπήκε στο στρατό, ως αξιωματικός στο Τάγμα Πεζικού Μινγκρέλ. Το 1827 παραιτείται από το στρατό και με το βαθμό του Υπολοχαγού επιστρέφει από την Αγία Πετρούπολη στην Κριμαία και γίνεται Επόπτης της Σχολής της Συμφερόπολης. Το 1854 εκλέγεται αρχηγός των Ευγενών της επαρχίας της Συμφερόπολης και αργότερα όλου του Νομού της Ταυρίδας (Σημ. ΠΣ, έφερε τον τίτλο Ευγενείας του Ιππότη που κληρονόμησε από τον πατέρα του Λάμπρο).

Οι περισσότεροι απόγονοι του Λάμπρου Κατσώνη διακρίθηκαν σε διάφορες θέσεις και υπηρεσίες της Ρωσίας, κυρίως στην Κριμαία. Ο εγγονός του Αλέξανδρος Κατσώνης του Λυκούργου, υπηρέτησε στο στρατό για 14 χρόνια και στη συνέχεια έγινε Διοικητής της επαρχίας Θεοδοσίας. ‘…Αυτός χάρισε στον βασιλέα Γεώργιο Ι  τα πολεμικά όπλα του θρυλικού παππού του : το γιαταγάνι, το μαχαίρι και το σπαθί του…’.

Ο Σπυρίδων Κατσώνης του Αλέξανδρου, γεννήθηκε στη Θεοδοσία και έγινε γνωστός ως δικαστικός. Πιο πολύ ‘…όμως δοξάστηκε και μπήκε στην ιστορία ως γνωστός Ρώσος συγγραφέας των αρχών του 20ού αιώνα…’. Διαβάζεται ακόμα και σήμερα και μπήκε στο βιογραφικό λεξικό «Οι Ρώσοι συγγραφείς περιόδου 1800 – 1917». Ήταν ‘μπατζανάκης’ του γνωστότατου μεγάλου Ρώσου ζωγράφου Ι. Κ. Αιμπαζόφσκι, θαλασσογράφου (είχαν παντρευτεί δυο αδελφές) και έγραψε γι αυτό πολύ σημαντικά άρθρα. ‘…Ήταν αρκετά γνωστός και δημοφιλής στο περιβάλλον των διανοουμένων…’. Πέθανε στην Αγ. Πετρούπολη το 1931, περίπου.

 7. Ανακοίνωση Δόκτορος Ντμίτρι Μιχαλέφσκι, φυσικού φωτός και συγγραφέως αρχαίων Ελληνικών εκδόσεων. Θέμα «Παρουσίαση μιας ηρωικής προσωπικότητας». 

Χρησιμοποίησε ο κ. Μιχαλέφσκι το αρχαίο Ελληνικό θέατρο και ειδικότερα την Τραγωδία, για να υποστηρίξει ότι η εικόνα εθνικών ηρώων όπως ο Λ. Κατσώνης, πρέπει να διατηρείται με ένα είδος θεατρικών παραστάσεων που θα χρησιμοποιούν σύγχρονες τεχνικές  ηλεκτρονικής εικόνας.

Ευχαριστήθηκε όταν άκουσε ότι ο Σύλλογος Λεβαδέων παρήγγειλε στο γνωστό συμπατριώτη μας θεατρικό συγγραφέα, κ. Πέτρο Χουτζούμη, έργο για τον Κατσώνη και πρότεινε να διδάσκεται κάθε χρόνο. Ο Δήμαρχος κ. Α. Ρούσαρης έσπευσε να υιοθετήσει την πρόταση, γεγονός πολύ σημαντικό για τα σχολεία της Λιβαδειάς!

 8. Ανακοίνωση υποψηφίου Διδάκτορος Γιάννη Καρρά, Πανεπιστημίου Μόσχας με θέμα  «Εμπόριο και πολιτική. Ρωμιοί και Ρωσία στις αρχές του 18ου αιώνα».

 Ο κ. Καρράς (σημειώνεται ότι την ερευνητική του εργασία υποστηρίζει στη Μόσχα ο Καθηγητής Ακαδημαϊκός κ. Γρ. Άρς) με πολύ χαρακτηριστική περιγραφή έδωσε το κλίμα της περιόδου αμέσως πριν από τη δράση του Κατσώνη και επεσήμανε τις πτυχές της πολιτικής όπως προκύπτει από τα Ρωσικά αρχεία.

Από τα βασικά σημεία της ανακοινώσεως ήταν και η άποψη του ότι ‘…Από την εποχή του Πέτρου Ι υπήρχε ο φόβος των Τούρκων ότι οι Ρώσοι θα κατέβουν στην Άσπρη Θάλασσα, το Αιγαίο, από το Βόσπορο…’. Εκεί έχουμε τη μεγάλη συνεισφορά του Λάμπρου Κατσώνη: Βοήθησε στο ‘άνοιγμα’ της καθόδου των Ρώσων σε συνδυασμό με την εξυπηρέτηση των Εθνικών του σκοπών, μας πληροφορεί εύστοχα ο κ.Καρράς.

 9. Ανακοίνωση Δόκτορος Ιγκόρ Σάβκιν, φιλολόγου και εκδότη στη Αγία Πετρούπολη. Θέμα « Ρωσόγλωσση Νεοελληνική Ιστοριογραφία : Η περίπτωση του Λάμπρου Κατσώνη’.

Ο κ. Σάβκιν, αφού έκανε μια παρουσίαση των εκδοτικών του δραστηριοτήτων γύρω από την Ελληνική Ιστορία και λογοτεχνία, παρουσίασε το μόλις εκδοθέν βιβλίο του καθηγητού Γιούρι Πρυάχιν με τίτλο ‘ ΛΑΜΠΡΟΣ ΚΑΤΣΩΝΗΣ στην ιστορία Ελλάδος και Ρωσίας’.

Το βιβλίο που δεν έχει κυκλοφορήσει ακόμα στη Ρωσία (Σημ. ΠΣ,18 Δεκεμβρίου 2004 θα παρουσιασθεί για πρώτη φορά σε ειδική τελετή στο Μέγαρο των Εθνικοτήτων της Μόσχας, με προλόγιση του Καθηγητού κ. Γιάννη Νικολόπουλου), παρουσιάζει πρωτότυπες και λοιπές αναφορές για την ιστορία του Κατσώνη. Σημαντικό στοιχείο είναι ότι είναι το μοναδικό βιβλίο στην Ρωσική βιβλιογραφία αποκλειστικά για τον Κατσώνη. Ο κ. Ιγκόρ δεν παρέλειψε να αναφέρει τη συμβολή του κ. Νικολόπουλου και του υπογράφοντος (το 95% των σχεδίων και φωτογραφιών του βιβλίου είναι από το αρχείο Π. Στάμου) στην έκδοση αυτή.

Ο κ. Δήμαρχος, ενισχύοντας την ανακοίνωση του κ. Π. Στάμου για την πρόθεση του εκδόσεως του βιβλίου στα Ελληνικά, υπεσχέθη την συνεισφορά του στην μετάφραση και έκδοση του βιβλίου!

 10. Ανακοίνωση Δόκτορος Αθ. Χρήστου με θέμα «Ο Λάμπρος Κατσώνης (1752 – 1804) και οι σχέσεις του με τον νεοελληνικό διαφωτισμό».

Ο κ. Χρήστου με τη γνωστή ξεχωριστή ευχέρεια εκφοράς λόγου και τη συγκροτημένη ιστορική του γνώση παρουσίασε τη θέση του Λάμπρου Κατσώνη στον νεοελληνικό διαφωτισμό, υποστηρίζοντας τις απόψεις του με μια επιστημονική συλλογιστική, ανάλυση και τεκμηρίωση, που πιστεύουμε παρουσιάζεται για πρώτη φορά στην ιστοριογραφία και τη φιλολογία γύρω από τον Κατσώνη.

Ο παραλληλισμός των αγώνων του Ρήγα του Βελεστινλή και του Λάμπρου Κατσώνη και η συνδρομή τους στον διαφωτισμό της εποχής, δόθηκε από τον κ. Χρήστου με αρκετά πιστικό τρόπο.

Το συμπέρασμα του, ότι και οι δύο ιστορικές φυσιογνωμίες δικαιούνται του κλέους και της αποδοχής ως συντελεστών της προετοιμασίας της Επανάστασης για την απελευθέρωση του Γένους, αποτελεί πλούσια συνεισφορά στους δικούς μας αγώνες για την προβολή του συμπατριώτη μας.

 11. 2η Ανακοίνωση Καθηγητού Γ. Πρυάχιν με θέμα «Λάμπρος Κατσώνης: Η επιστροφή στη Ρωσία. Ο βίος και η δράση του στην Αγία Πετρούπολη (1795 – 1798).

Ο κ. Πρυάχιν στην ανακοίνωση του αυτή μας δίνει πραγματικά πολύ μεγάλο αριθμό νέων και σπουδαίων πληροφοριών και ακόμα λεπτομερειών για πολλές πτυχές του βίου του Κατσώνη μετά την «επανάσταση του» στην υπογραφή Ειρήνης με τους Τούρκους της Αικατερίνης ΙΙ (Ιασίου). Τεκμηριώνει δε πλήρως τις λεπτομέρειες  της επιστροφής μετά τα γεγονότα του 1792.

Αφού ‘…επί δύο χρόνια τρεφόταν με επαιτείες και τον έδιωχναν από παντού ως προδότη…’ και αφού κατασυκοφαντήθηκε από τους εχθρούς του, το 1794 μετά από πάμπολλες εκκλήσεις του παίρνει την άδεια από τον ευνοούμενο της Αικατερίνης ΙΙ, τον Πλατόν Ζούμποβ και τον Οκτώβριο φθάνει στη Χερσόνα (Κριμαία), όπου παρουσιάζεται στον Αρχηγό του Ναυαρχείου της Μαύρης Θάλασσας, Αντιναύαρχο Ν. Σ. Μορντβίνοβ.

Έχουμε πλέον την αιτία της παροχής αδείας επιστροφής του Κατσώνη στη Ρωσία : Έχει συσταθεί η ‘Επιτροπή Κρίσεως σχετικά με τις απαιτήσεις του Στολίσκου που έδρασε στο Αρχιπέλαγος’, με Διάταγμα της Αικατερίνης ΙΙ της 7ης Απριλίου 1794. Χωρίς τις εξηγήσεις του Αρχηγού του, μας λέει ο κ. Πρυάχιν, θα ήταν πρακτικώς αδύνατον να ξεκαθαρίσει κανείς ένα σωρό από παράπονα και απαιτήσεις, ένα χείμαρρο ανεξόφλητων λογαριασμών και οικονομικών αγωγών, που έφθαναν σαν βροχή στην Αυτοκράτειρα…

Μεσολαβεί τότε ο Μορντβίνοβ στον Κόμη Πλ. Ζούμποβ υποστηρίζοντας την βασική παράκληση του υπό δυσμένεια αξιωματικού, που ζητά  «…άδεια για να έλθη στην Αγία Πετρούπολη, για να ξεκαθαρίσει τις πράξεις του από τις συκοφαντίες και για να εξαλείψει ψευδείς απαιτήσεις εξόφλησης χρεών…». Νοιώθοντας σαφή συμπόνια προς τον Κατσώνη ο Μορντβίνοβ προσπαθεί με κάθε τρόπο να βοηθήσει ‘τον αρχηγό’ που γύρισε.

Ο Κατσώνης γράφει στον ευνοούμενο της Αυτοκράτειρας Πλ. Ζούμποβ, στις 25 Απριλίου 1795, με σκοπό την αποκατάσταση του στα μάτια της, όπου περιγράφει τις ταλαιπωρίες του δυο μήνες στα κάτεργα, και άλλους  δώδεκα στη φυλακή, τη λεηλασία του σπιτιού του από τους Τούρκους, όπου δολοφονείται το παιδί του και ζητάει επιείκεια.  Με την υποστήριξη διακεκριμένων προσωπικοτήτων και τις αδιαμφισβήτητες πολεμικές αρετές και υπηρεσίες του στην Αυτοκράτειρα έρχεται η δικαίωση.

Ακολουθεί Διάταγμα της Αικατερίνης ΙΙ που δίδει εντολή να  πληρωθούν στον Συνταγματάρχη και Ιππότη Λάμπρο Κατσώνη (Σημ. ΠΣ επομένως του αναγνωρίζει και τον αποκαθιστά στο βαθμό του) «… 8 ετών αποδοχές, για την υπηρεσία του κατά τη διάρκεια όλου του Ρωσο-Τουρκικού πολέμου στο Αρχιπέλαγος, υπηρετώντας τον Ρωσικό Στολίσκο». Επίσης στις 6 Ιουνίου 1795 μετά από Υψηλή Εντολή προς τον Μορντβίνοβ, διατάσσεται ο Κατσώνης να παρουσιασθεί στην Αγία Πετρούπολη για να παράσχει πληροφορίες και εξηγήσεις στην ειδική Επιτροπή που έχει συσταθεί.

Κατά τη μετάβαση στην Αγία Πετρούπολη ο Κατσώνης είναι εφοδιασμένος με επιστολές και έγγραφα του Μορντβίνοβ και συστατικές επιστολές αξιωματούχων για την επαγγελματική του ενασχόληση στη Χερσόνα μετά την άφιξη του. Τα έγγραφα αποδεικνύουν ότι ο έμπειρος αξιωματικός εκτέλεσε ειδικές μελέτες και δοκιμές αντοχής σε  ναυτικό πυροβολικό, προκειμένου να υποδείξει ποιο είναι το πιο κατάλληλο σκάφος για τη δημιουργία του Κωπήλατου Στολίσκου που επιθυμεί ο Μορντβίνοβ.

Παράλληλα στη Χερσόνα ο Κατσώνης αποδεικνύει τις πραγματικές του αρετές ως ηγέτου Διοικητού. Φροντίζει τους συμπολεμιστές του, τους Λαμπρινούς, για τη μετάθεση όσων επιθυμούν στο Στόλο της Μαύρης Θάλασσας, να λάβουν γη και προνόμια σύμφωνα με τις οδηγίες  του Διατάγματος της 20ης Μαρτίου 1792 της Αυτοκράτειρας  (σημ. ΠΣ, δυνατότητα εγκατάστασης των  επιθυμούντων μετά τη Συνθήκη του Ιασίου) οι αγωνιστές να εγκατασταθούν στη περιοχή του Κάστρου Γκατζιμπέη, αργότερα Οδησσός. Έτσι με τις ενέργειες του Αρχηγού τους, εγκαταστάθηκαν στη Οδησσό περίπου 348 άτομα, που με Διάταγμα της Αυτοκράτειρας (19 Απριλίου 1795) συγκροτούν την Ελληνική Μοίρα της Οδησσού και έλαβαν ενεργή συμμετοχή στην οικοδόμηση της πόλεως. Οι ενέργειες αυτές του Κατσώνη ‘…καθόρισαν οριστικά τη μετέπειτα τύχη των συντρόφων του και των μελών των οικογενειών τους και εδώ διακρίνεται το μεγάλο έργο του Διοικητού τους Λάμπρου Κατσώνη…’ σημειώνει ο κ. Πρυάχιν.

Στις 20 Σεπτεμβρίου 1795 Κατσώνης συστήθηκε επίσημα σε χοροεσπερίδα την ‘…ημέρα εορτασμού των γενεθλίων του Τσάρεβιτς Παύλου Πέτροβιτς…’ στην Αικατερίνη ΙΙ , που ‘…επιθυμούσε η ίδια να γνωρίσει τον Συνταγματάρχη και Ιππότη Λ. Κατσώνη που ήλθε από τη Χερσόνα…’. «Έτσι με τον πιο επίσημο τρόπο τονισμένη η δημόσια συγχώρεση της Αικατερίνης ΙΙ, μπροστά στα μάτια όλων των κοσμικών, ξεκίνησε την περίοδο ζωής και δραστηριότητος του Κατσώνη στην αγία Πετρούπολη, με κυριότερο υπηρεσιακό περιεχόμενο την στενή συνεργασία  με την Επιτροπή Κρίσεως των απαιτήσεων σχετικά με τον πρώην Στολίσκο της μεσογείου.

Μαθαίνουμε από τον Καθηγητή Πρυάχιν πολλές λεπτομέρειες που αφορούν στη σύνθεση της Επιτροπής, την λειτουργία της, τις προθεσμίες και τον τρόπο εξέτασης των αιτημάτων. Η συνεργασία του Κατσώνη ήταν καθοριστική στις αποφάσεις της Επιτροπής, όπου εκτιμήθηκαν τα προσόντα του ως Διοικητού, αξιωματικού, ηγέτη και οργανωτικού ανδρός, με ευθεία κρίση, βαθιά γνώση των πολύμορφων υποθέσεων και γεγονότων και λεπτομερειών και διατήρηση στη μνήμη του στοιχείων που βοήθησαν το έργο της Επιτροπής δίνοντας τεκμηριωμένες απαντήσεις στις ερωτήσεις των μελών της. Έτσι αποκαταστάθηκε στα μάτια της Ανωτάτης Διοίκησης και της κοινωνίας.

Αρχίζει να συχνάζει στην Αυλή, να δέχεται πολλές προσκλήσεις για επίσημα γεύματα, στα οποία προσκαλείται προσωπικά να κάθεται στο τραπέζι της Αυτοκράτειρας, και γενικά έχει γίνει πολύ δημοφιλής. Του δίνεται ειδική άδεια να φέρει  με την επίσημη ενδυμασία του το ‘φέσι’ πάνω στο οποίο είναι ασημοκεντημένο γυναικείο χέρι και γράφει: «Υπό το χέρι της Αικατερίνης».

Μετά τον ξαφνικό θάνατο της Αικατερίνης ΙΙ ο Παύλος τον τοποθετεί στον Κωπήλατο Στόλο της Μαύρης Θάλασσας, στη Οδησσό, με  το Διάταγμα της 20ης Δεκεμβρίου 1796 και στις 31 Δεκεμβρίου 1796 με άλλο Διάταγμα του Πάυλου Ι  επιβεβαιώνεται ο βαθμός του Συνταγματάρχη από 29 Ιουλίου 1790.

Όμως στις 20 Φεβρουαρίου 1797 ο Κατσώνης ζητά από τον Αυτοκράτορα να μεταβεί ‘…στο Αρχιπέλαγος, την πατρίδα του, για να τακτοποιήσει υποθέσεις του…’ και ‘…αν υπάρξει ανάγκη θα είναι έτοιμος να υπηρετήσει με πίστη και αφοσίωση τον Αυτοκράτορα…’. Το αίτημα απορρίφθηκε από το Ναυαρχείο την 26 Φεβρουαρίου, που εγκρίθηκε με Υψηλή απόφαση την 4η Μαρτίου 1797.

Τελικά ο Κατσώνης παρέμεινε στην Αγία Πετρούπολη για το έργο της Επιτροπής, η οποία εξέτασε τότε και ανταγωγή που ο ίδιος είχε υποβάλει.

Η Επιτροπή συμφώνησε με τη νομιμότητα και το δίκαιο των αιτήσεων του και «… ανεγνώρισε τα δικαιώματα ιδιοκτησίας» για μερικά πλοία του Στολίσκου, όπως επίσης τα κερδισμένα υπό τη Διοίκηση του «έπαθλα», εκτίμησε τις οικονομικές ζημιές που υπέστη κατά τις ναυμαχίες, ανεγνώρισε τις ενέργειες του στο Αρχιπέλαγος ως «νόμιμες και δικαιολογημένες» και πρότεινε στην Κυβέρνηση να πληρώσει στον Λάμπρο Κατσώνη 576.674 ρούβλια, ένα μεγάλο ποσό για την εποχή! Ταυτόχρονα η Επιτροπή αποφάσισε και το χρέος του Κατσώνη προς πιστωτές και άλλους που προέβαλαν απαιτήσεις, και το ποσό για πληρωμή από τον Κατσώνη ήταν159.100 ρούβλια. Η Επιτροπή καθόρισε και τον αυστηρό τρόπο πληρωμών των χρεών από τον Κατσώνη με Διάταγμα που εγκρίθηκε την 7η Νοεμβρίου 1797. Η Επιτροπή έπαψε να υπάρχει την 4η Απριλίου 1798, εργάσθηκε δηλαδή για 4 ολόκληρα χρόνια απονέμοντας δικαιοσύνη στο Λάμπρο και τα πληρώματα του. Αλλά οι απαιτήσεις προς τον Κατσώνη συνέχισαν να εμφανίζονται και μετά την Επιτροπή και να τον κυνηγούν μέχρι το θάνατο του.

 Την εποχή αυτή (1798) γίνονται και τα πορτρέτα του Λάμπρου και της συζύγου του από το διάσημο ζωγράφο, της Ακαδημίας καλών τεχνών της αγίας Πετρούπολης, Ι. Μπ. Λάμπη – νεώτερο και ‘…έτσι μετέφερε στις επόμενες γενιές την ιστορικά γνήσια και πραγματική μορφή τους…’. (Σημ.ΠΣ, είναι τα πορτρέτα που παρουσιάσθηκαν για πρώτη φορά στην Ελλάδα, σε φωτογραφίες και σε προβολή διαφανειών της ανακοινώσεως μας, δώρο του Ακαδημαϊκού κ. Γρ. Άρς δέκα ημέρες πριν το Συνέδριο).

 Τα χρήματα που νόμιμα επιδικάσθηκαν στον Λ. Κατσώνη προκάλεσαν την μεγάλη ρίξη με τον πρώην «προστάτη» του, το Ναύαρχο Μορντβίνοβ. Ο τελευταίος αξίωσε από τον Κατσώνη το μεγαλύτερο μέρος της αποζημιώσεως για τον εαυτό του, επειδή όπως ισχυριζόταν, ‘…αυτός τον έστειλε στο Αρχιπέλαγος με δικά του χρήματα αγόρασε την ‘Αθηνά του Βορρά’… και του όφειλε το μεγαλύτερο μέρος από το κούρσος…’. Έτσι άρχισε ένας πόλεμος του Μορντβίνοβ εναντίον του Κατσώνη, αφού ο Κατσώνης συμφωνούσε να του επιστρέψει χρήματα που θεωρούσε ότι του όφειλε ως δανεικά μαζί με τους τόκους τους, ενώ ο Μορντβίνοβ θεωρώντας τον εαυτό του «δόλια απατημένο και προσβεβλημένο» κατέφυγε σε δικαστικό αγώνα εναντίον του Κατσώνη.

Ο Μορτνβίνοβ όμως έγινε υπουργός των Ναυτικών Δυνάμεων το 1802 και ποτέ δεν ξέχασε «την απάτη» του ασυμβίβαστου Έλληνα, του Κατσώνη. Ίσως σ’ αυτό οφείλεται η μη προαγωγή του Κατσώνη σε επόμενο βαθμό και έμεινε 14 χρόνια Συνταγματάρχης.

 Όταν 10 1798 αναχώρησε για τη μεσόγειο η Μοίρα του Στολίσκου του Αντιναυάρχου Φ.Φ. Ουσακόβ, ο Λάμπρος ένοιωσε σφοδρή επιθυμία να κατέβει μαζί του, να ξανά πολεμήσει και ζητά από τον Αυτοκράτορα Παύλο Ι να τον αφήσει με δικά του χρήματα να εξοπλίσει ένα πλοίο και να πάει. Ο Αυτοκράτορας, εκτιμώντας τον πατριωτικό του ζήλο, του το εγκρίνει στις 24 Οκτωβρίου 1798 και στέλνει σχετικό Διάταγμα στον Ουσακόβ την 1η Νοεμβρίου 1798. Προετοιμάζεται και γι αυτό χάνεται από το Ναυαρχείο, όπου τον αναζητά το Συμβούλιο του Ναυαρχείου που δηλώνει ότι ‘…ανακοινώνουμε στο Κρατικό Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων ότι ο Συνταγματάρχης Κατσώνης και ο Ταγματάρχης Πάγκαλος δεν είναι καταγεγραμμένοι στην υπηρεσία του Ναυαρχείου…την 10η Νοεμβρίου 1798…’. Θεωρείτο ότι εκτελεί μυστική αποστολή και δεν έπρεπε να ανακοινωθεί ευρέως. Στο μεταξύ άλλαξαν οι συνθήκες μετά και την κατάληψη της Κέρκυρας και έχασε το ενδιαφέρον και την αναγκαιότητα της και η προτιθέμενη αποστολή του λ. Κατσώνη δεν είχε καμιά πρακτική σημασία και σιωπηρά ατόνησε.

Έτσι απογοητευμένος και καταβεβλημένος φθάνει στην Κριμαία στις αρχές του 1799 και εγκαθίσταται στη γη που του χάρισε η Αικατερίνη ΙΙ με την οικογένεια του. Παρ’ όλο που ανήκει ακόμα στο Στράτευμα, αρχίζει να ασχολείται με τις υποθέσεις του, τη γεωργία την αμπελοκαλλιέργεια και την παραγωγή βότκας από σταφύλι, και το θαλάσσιο εμπόριο. Συγχρόνως υποβάλει αίτηση στον Αλέξανδρο Ι (20 Νοεμβρίου 1802) για απονομή βαθμού, που όμως δεν έρχεται. Την 1η Ιουλίου 1804 υποβάλει αίτηση παραιτήσεως και παρακαλεί να του απονείμουν τον επόμενο βαθμό. Και πάλι δεν γίνεται αποδεκτό το αίτημα προαγωγής του…Ο Μορντβίνοβ εκδικείται!

 12. Ανακοίνωση της κας Ολυμπίας Σελέκου, με θέμα «Οικονομικές πλευρές της δράσης του Λάμπρου Κατσώνη στο Αιγαίο (1798 – 1791). Οι Ρωσικές αντιδράσεις έναντι των Ελληνικών απαιτήσεων». 

Η κα Σελέκου μελετώντας κυρίως (αλλά και άλλες πηγές) το Πρακτικό της Επιτροπής Κρίσεως, που σώζεται στην Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος (Ι.Ε.Ε.Ε.) στα Ρωσικά μας μετέφερε πολύτιμα στοιχεία και συμπεράσματα. Τα στοιχεία ήσαν ένα τμήμα μόνον από εκείνα που μπορούν να εξαχθούν από το Πρακτικό, γιατί το υλικό είναι μεγάλο και απαιτείται χρόνος για τη λεπτομερή μελέτη του. Μας παρουσίασε όμως τα οικονομικά στοιχεία σε σχέση και με εκείνα που αναφέρονται σε Βενετικά αρχεία και σε αρχεία της Ελληνικής Κοινότητας της Τεργέστης. Έτσι απέδωσε μια εικόνα των οικονομικών επιδράσεων των αγώνων του Κατσώνη στην περιοχή, σε σχέση επίσης με το πολιτικό κλίμα και τις επιδράσεις σ’ αυτό των Δυνάμεων που δρούσαν στην περιοχή της Μεσογείου.

 13. Ανακοίνωση Π. Στάμου με θέμα «Βιογραφικά Λάμπρου Κατσώνη. Το χειρόγραφο ‘1561’».

 Παρουσιάστηκαν οι βασικές πηγές βιογραφήσεως του Κατσώνη που υπάρχουν στην Ελληνική ιστοριογραφία με σχόλια για την αυθεντικότητα και εγκυρότητα των στοιχείων.

Ειδικότερα παρουσιάσθηκε για πρώτη φορά , στην πρωτότυπη μορφή του, σε φωτογραφίες ( με προβολή διαφανειών)  του χειρογράφου που φυλάσσεται στην Εθνική Βιβλιοθήκη των Αθηνών και που αποτελείται από 87 σελίδες τετραδίου μικρού μεγέθους. Στο χειρόγραφο, που φέρει αριθμό αρχείου 1561, στο εξώφυλλο γράφει «Βιογραφία του Λάμπρου Κατσώνη» και έχει προστεθεί από κάτω με διαφορετική γραφή «συγγραφείσα υπό του υιού του». Στην τελευταία σελίδα γράφει ‘Τέλος, τω έτι 1823».

Παρουσιάσθηκαν επιχειρήματα περί του πιθανού συγγραφέως της, του Αναστάσιου Παλαιολόγου, και δόθηκαν στοιχεία για τις ‘παρεμβάσεις ‘ στο χειρόγραφο του καθηγητού Γ. Κρέμου , όταν το ανακάλυψε κατά τη δημιουργία της Εθνικής Βιβλιοθήκης το 1872.

Επίσης παρουσιάσθηκαν σε προβολές διαφανειών οι γραφικές διορθώσεις και παρεμβάσεις που έχουν γίνει στο χειρόγραφο με βάναυσο τρόπο, ίσως όχι μόνον από τον Κρέμο.

Στην ανακοίνωση επισημάνθηκε η έλλειψη δεοντολογίας από τον ιστορικό Κ.Ν. Σάθα, ο οποίος πήρε ιστορικά στοιχεία (Τουρκοκρατούμενη Ελλάς, Αθήνα 1869) για τον Κατσώνη από το χειρόγραφο, χωρίς να αναφέρει την πηγή! Έτσι ακολούθησαν οι λοιποί ιστορικοί που ανέφεραν σαν πηγή τους τον Σάθα, επιβεβαιώνοντας όμως έτσι τα στοιχεία και την αξιοπιστία του χειρογράφου από όπου εκείνος είχε αντλήσει τα στοιχεία.

Στοιχειοθέτησε επίσης ο συγγραφέας στην ανακοίνωση του την καταγωγή του Λάμπρου Κατσώνη από τη Λιβαδειά με πλήθος επιχειρημάτων και ιστορική τεκμηρίωση, έναντι της αμφισβητήσεως της καταγωγής από τον Κ.Ν. Σάθα και σύγχρονους που βγάζουν αυθαίρετα ιστορικά συμπεράσματα.

Τέλος παρουσιάσθηκαν σειρά από σπάνιες γκραβούρες για το Λ. Κατσώνη και για πρώτη φορά φωτογραφίες (με προβολή διαφανειών) των πορτρέτων του Κατσώνη και της συζύγου του που έγιναν το 1798 και μεταφέρουν τις φυσιογνωμίες των προσώπων στην πραγματική τους μορφή, έναντι των γνωστών αρτιστίστικων προσωπογραφιών του Ήρωα, που γνωρίζουμε μέχρι σήμερα. 

Γ. Κυριακή 14 Νοεμβρίου 2004 

1. Ανακοίνωση υποψήφιας Διδάκτορος κας Άννας Χριστοπούλου με θέμα «Λάμπρος Κατσώνης: Η ηγετική προσωπικότητα και δράση ενός ήρωα».

 Η κα Χριστοπούλου με αδρές γραμμές μας έδωσε μια σκιαγράφηση της προσωπικότητας του Κατσώνη, αποδεικνύοντας και αναδεικνύοντας την Ηγετική και Ιστορική του φυσιογνωμία.

Από τα χαρακτηριστικά επιχειρήματα της ήταν το γεγονός ότι ο Λάμπρος Κατσώνης είναι ο πρώτος που ‘κατεβάζει’ συγκροτημένη Ναυτική Δύναμη στην Άσπρη Θάλασσα (Αιγαίο) από της Αλώσεως της Πόλης το 1453!

Πολύ αξιόλογα τα συμπεράσματα για τα προσόντα του άνδρα που συνέθεταν ένα στρατιωτικό, πολιτικό και διπλωματικό ηγέτη στο πρόσωπο του Λ. Κατσώνη. 

2. Ανακοίνωση Δικηγόρου – λαογράφου και εκδότου κ. Εμμ. Λιγνού με θέμα «Λάμπρος Κατσώνης και δημώδης ποίηση».

 Ο κ. Λιγνός συλλέγει και παρουσιάζει για πρώτη φορά ό,τι υπάρχει για το Λάμπρο Κατσώνη σαν επίδραση στη δημοτική και λαική μούσα. Παρουσιάζει και απαγγέλλει δημοτικά τραγούδια. Μνημονεύει τίτλους μυθιστορημάτων  που εμπνεύστηκαν λαικοί συγγραφείς.

Τονίζει την επίδραση του Κατσώνη στην παράδοση και στη λογοτεχνία – λαογραφία. Μας πείθει για την ανάγκη να συνεχισθεί η έρευνα και συγκέντρωση στοιχείων και προτείνει τη συνεργασία με το Λαογραφικό Κέντρο της Ακαδημίας Αθηνών.

 Σημαντική η παρέμβαση της παριστάμενης Διευθύντριας στη Ακαδημία, κας Ε. Μπελιά , για να ενισχυθεί η πρόταση του κ. Λιγνού.

 3. Ανακοίνωση του πρώην Νομάρχου Βοιωτίας κ Νικολάου Στάμου, οικονομολόγου, με Θέμα «Οι οραματισμοί και οι αξίες του λ. Κατσώνη ως πολιτική παρακαταθήκη στην εποχή της παγκοσμιοποίησης».

 Ο κ. Ν. Στάμου με συναισθηματική φόρτιση παιδικών βιωμάτων που τον συνδέουν, όπως εξήγησε, με την προσωπικότητα του Κατσώνη, έκανε μια ιδιότυπη προσέγγιση στην έννοια της παγκοσμιοποίησης και συνέδεσε τη δράση του Ήρωα με τις πολιτικο-στρατιωτικές  ισορροπίες της εποχής του.

 4. Ανακοίνωση του Δικηγόρου κ. Αριστείδη Ρούσσαρη, Δημάρχου Λεβαδέων, με θέμα «Ο ανδριάντας του Λάμπρου Κατσώνη στην πλατεία ’ΛΑΜΠΡΟΥ ΚΑΤΣΩΝΗ’ Λεβαδείας».

 Ο κ. Δήμαρχος, γνωστός ιστοριοδίφης για τα στοιχεία της περιοχής μας, παρουσίασε σε λεπτομέρειες όλο το ιστορικό του αγάλματος και τις διάφορες επιπλοκές μέχρι να στηθεί στην πλατεία του.

Είναι αξιοσημείωτο και το τόνισε ο ομιλητής, ότι το άγαλμα ουσιαστικά είναι προσφορά του Συλλόγου Λεβαδέων (1928), στη μορφή που είχε ο Σύλλογος στα πρώτα χρόνια του.

Απαιτήθηκαν 12 χρόνια από την κατασκευή του, περιμένοντας σε αποθήκες για να το εγκαινιάσει ο Δήμαρχος, ο αείμνηστος Βέργος.

Δεν ήταν επομένως άκαιρο που ο Πρόεδρος του Συλλόγου Π. Στάμου του παρατήρησε «… τουλάχιστον ο μπρούτζινος ανδριάντας που πάλι ο Σύλλογος προσέφερε το ’98 έκανε 6 χρόνια μόνον να τοποθετηθεί στο Μουσείο, για το οποίο από την αρχή προοριζόταν…»!

 Το 1ο Συνέδριο για το ΛΑΜΠΡΟ ΚΑΤΣΩΝΗ έκλεισε με τα συμπεράσματα, όπως παρουσιάσθηκαν από τον προεδρεύοντα Π. Στάμου:

   1)      Στα πληρώματα του Κατσώνη υπήρχαν Λιβαδείτες, των οποίων σύντομα θα έχουμε τα ονόματα  μεταφρασμένα από τα αρχεία που έχουμε στα Ρωσικά.

2)      Έχουμε πολλές λεπτομέρειες της πλήρους αποκαταστάσεως του Λ. Κατσώνη από την Αικατερίνη ΙΙ και τον υιό της Παύλο Ι., όπως επίσης λεπτομερή στοιχεία για τις αμοιβές του μετά το τέλος των αγώνων του.

3)      Έχουμε πληροφορίες για το πώς δημιούργησε τη Λιβαδειά του στην Κριμαία.

4)      Έχουμε νέες πληροφορίες για τη διαμονή του στην Κριμαία και τις βιοποριστικές του απασχολήσεις.

5)      Νέες πληροφορίες για  τρεις γιους του, από τους οποίους ο πρώτος σκοτώθηκε από τους Τούρκους στη Τζια. και οι δύο διέπρεψαν στη Ρωσική στρατιωτική κοινωνία και στην τάξη των Ευγενών, ενώ δεν υπάρχουν στοιχεία για κόρη του (υπήρχε?).

6)      Οι απόψεις Ρώσων ιστορικών και αναλυτών για τις πολεμικές Επιχειρήσεις και τους Αγώνες του Κατσώνη παρουσιάσθηκαν για πρώτη φορά συγκροτημένα στην Ελλάδα, ενώ μέχρι σήμερα είχαμε στοιχεία και αναλύσεις από Δυτικές μόνον πηγές και ιστορικούς.

7)      Σύμφωνα με τα στοιχεία των Ρώσων συνέδρων ανατρέπεται η ημερομηνία θανάτου του Κατσώνη. Αντί στα 1804 τοποθετείται στα 1805, ή και ακόμη στα 1806. Το 1805 φαίνεται όμως να μπορεί να τεκμηριωθεί σαν ο πιθανότερος χρόνος θανάτου.

8)      Έχουμε την απεικόνιση του ζεύγους Κατσώνη σε προσωπογραφίες την τελευταία περίοδο της ζωής τους (1798) από φωτογραφίες ζωγραφικών πορτραίτων που δεν διασώθηκαν, για πρώτη φορά στην Ελλάδα.

9)      Είδαμε έκδοση βιβλίου για τον Κατσώνη για πρώτη φορά στη Ρωσία  ( «Λ. ΚΑΤΣΩΝΗΣ στην ιστορία Ελλάδος και Ρωσίας» του καθηγητού στην Ακαδημία Πολέμου Αγίας Πετρούπολης, κ. Γιούρι Πρυάχιν), γεγονός που υπογραμμίζει το ενδιαφέρον της σημερινής επιστημονικής κοινότητας της Ρωσίας για τον συμπατριώτη μας Ήρωα.

10)   Η συνέχιση της έρευνας κυρίως στα Ρωσικά αρχεία, που είναι τώρα προσβάσιμα, μόλις έχει ξεκινήσει και αναμένονται με τη συνέχιση της έρευνας νεώτερες εξ’ ίσου σημαντικές πληροφορίες. Σ’ αυτό καλούνται να συμβάλουν επιστήμονες και φορείς από την Ελλάδα.

11)  Είναι φανερό ότι σύντομα θα απαιτηθεί η συμπλήρωση ή συγγραφή νεώτερης  ιστορίας του Λ. Κατσώνη!

Παράλληλα, για πρώτη φορά παρουσιάσθηκε συλλογή δημοτικών τραγουδιών και λογοτεχνικών κειμένων, που αποτελούν έμπνευση της λαϊκής Μούσας από τα κατορθώματα του Ναυμάχου και που σηματοδοτούν την επίδραση του Κατσώνη στην εθνική παράδοση. Στο θέμα αυτό θα υπάρξει συνεργασία με το Κέντρο Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών και άλλων πηγών για την συνέχιση της συλλογής παρόμοιων κειμένων και στοιχείων

περισσότερα....

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΛΕΒΑΔΕΩΝ "Ο ΛΑΜΠΡΟΣ ΚΑΤΣΩΝΗΣ" - ΣΩΚΡΑΤΟΥΣ 79-81, 10432 ΑΘΗΝΑ

THE LEVADEANS ASSOCIATION OF GREECE - "LABROS KATSONIS" - 79-81 SOCRATOUS STREET 10432 ATHENS

EMAIL: labroskatsonis@ath.forthnet.gr